Pope Pelagius I → destinatário desconhecido
Tradução moderna em inglês
Pelagius to Bishop Eleutherius.
Maximus, a deacon of the church of Your Dilection, has informed us that he has founded an oratory out of his own devotion on an estate called Pancellis, which he desires to have consecrated in honor of the blessed martyr Cantianilla. And therefore, dearest brother, if the aforementioned building stands by right within your diocese, and no body is known to be buried there, then, having first received a legitimate donation—that is, such-and-such an estate providing so many solidi free from fiscal obligations, duly registered in the municipal records—you shall solemnly consecrate the aforesaid oratory without public masses. However, you shall ensure that in that place neither shall a baptistery be built in future times, nor shall you appoint a permanent parish priest. But whenever he may wish masses to be celebrated for himself there, let him know that a priest must be requested from Your Dilection, so that nothing of the sort may be presumed by any other priest whatsoever.
Texto latino / grego
PELAGIUS ELEUTHERIO EPISCOPO. Maximus, diaco- 1 nus ecclesiae dilectionis tuae, nobis suggessit, in fundo qui apellatur Pancelliis oratorium se pro sua deuotione fundasse, quod in hono- sinuatione suggessit, quod habetur in subditis, in fundo ill» iuris ilb V Tit. Eleutherio episcopo: Si episcopus Syracusanus non fuit, vel certe autem Siculus praesul. Cf. quae notavi ad titulos epp. 44 et 41, p. 121 et 114. Si re vera fuisset Syracusanus antistes de quo loquitur ep. 33,2, litterae hae posteriores quidem essent ep. 18; inde dubia notatio diei epistulae. 1. Huius epistulae formulam servavit et ep. 89, et Lib. Diurnus, form. 11; cf. etiam form. 23; 24. (Th. E. v. SiCKEE, o. c., p. 10-11; 17-18). Frequenter eadem est usus, quibusdam plus minusve mutatis, S. GrEGO- Rius Magnus, Reg., II, 9; 15; IX, 58; 71; 165; 180; 233; XIII, 18 (P. Ewaed E. M. HarTmann,. MGH., Epp., t. I, p. 107-108; 112-113; t. II, p. 81; 90; 164; 174; 385). lam autem fortasse ipse Pelagius formulam invenit con¬ fectam (cf. infra), aut posteaquam eam stabiliverat haud feliciter ea usi sunt —forte eo quod aliquibus indicationibus egebant — papae notarii, lam vero inter litteras S. Geeasii I quaedam inveniuntur, quae huic formu¬ lae accedunt: J-K. 679; 680; 709 (A. ThieE, o. c., p. 448-449; Migne, PL- 59, c. 148); in primis autem J-K. 630 (S. Loeweneeed, o. c., p. 1,2) huic epistulae consimilis est et tamquam priscum formulae nucleum haberi merito potest. Cf. praeterea L. K. GoETz, in Zeitschvift /. Kivchenvecht, IIT Folge, t. V, 1895, p. 4. Maximus diaconus: Non cognitus. in fundo PancelSus: Ubi exstaret ignoratur. 14. —p. PEI.AGII I PAPAE re beatae Cantianae martyris desiderat consecrari. Et ideo, frater carissime, si in tuae diocesi<s> memorata constructio iure consistit, et nullum corpus ibidem constat humatum, percepta primitus donatione legitima, id est, possessione ilb et ill* praestantes libe¬ ros a fiscalibus titulis solidos tot, gestisque municipalibus allega¬ tis, praedictum oratorium absque missis publicis sollemniter con¬ io secrabis. Ita tamen, ut in eodem loco nec futuris temporibus baptisterium construatur, nec presbyterum constituas cardina- 4 -re] (cf, ep, 89, L 4) (ita ubiq, et S. Gregor, I Reg.): -rem D^V beatae... martyris] sancti illius V consecrari] (cf, ep, 89, l, 5) V: consecrare D 5 karissime codd, tuae diocesis] coni, (cum S, Greg, I Reg,): tuae parrochie V, tua diocesi D [dyocesi] 6 primitus] V (et S, Greg, I Reg,) : prius D 7 possessione] om, V ill» et ill» praestantes] Di ^praestantes et S, Greg, I Reg,): ill» et ill» uel ill» prestantes V, illa et illa praestante 8 solidos] solis Di 9 missis publicis] D (saepius et S, Greg, I Reg,): missas publicas V sollempniter D 11 baptisteria construantur V presbiterum V beatae Cantianae: Probabile mendum aut varians forma pro Cantianilla. Cf. BHL., 1543-1549, p. 232-233; Suppi. BHL., 1547-1549 c, p. 64-65; R. van DorEN, Cantius, Cantianus et Cantianella, DHGE., t. XI, c. 783-784. Cf. tamen F. VON S. Doy^, Heilige und Seilige, t. I, Leip- zig, 1929, p. 166; Acta Sanctorum lunii ..., t. III, Parisiis, 1867, p. 526 B-C, E-F. Notandum est testimonium huius sanctae cultus in Sicilia (?) med. s. VI. 2. tuae diocesis: Ita absque dubio est legendum cum plurimis Lih, Diurni formulis: 11; 23; 24; 26 (Th. E. v. SickEe, o, c,, p. 10; 17, 1. 6; 18, 1. 3; 19, 1. 4-5) et cum plurimis itidem litteris S. Gregorii Magni, quas supra notavi. primitus: Etiam lectio genuina, prout ostendunt et Lib, Di¬ urnus et S. Gregorii Magni, Reg, contra CoU, Deusdedit, Primitus reperitur in S. Benedicti, Regula, 53, v. 4 (A. Eentini, o, c,, p. 434). Cf. B.LiN- derbauEr, 5. Benedicti Regula, herausgegeben und philogisch erkldrt, Metten, 1922, p. 348; R. DEVREESSE, o, c,, p. 41, 1. 21; S.XoEWENFEED, o, c,, p. 1,2; A. Beaise. o, c,, p. 662^ possessione ill»... et ill»... solidos tot: Hic desiderantur prae¬ diorum nomina et reditum quem pariebant, quae omnia, opinor, in promptu scribae non habuerunt in litteris redigendis. Cf. exempli causa epistu¬ las S. Gregorii Magni, quas supra in § 1 adlegavi, ubi diversimode reperiun- tur supleta ambigua formulae. 3. presbyterum ... cardinalem: Cf. quae iam scripsi ad ep. 17,4, p. 52. Cf. praeterea quod scripsit cl. M. AndriEU, Vorigine du titre de Cardinal dans Vj£glise Romaine (Studi e Testi, 125) Miscellanea G, Mercati, t. V, Qtta dei Vaticano, 1946, p. 113-144, praesertim p. 119- 121; 128. lem. Sed quotiens missas sibi fieri forte maluerit, a dilectione tua presbyterum nouerit postulandum, quatenus nihil tale a quo¬ libet alio sacerdote ullatenus praesumatur. missas sibi fieri] scripsi (saepius et S, Greg, I Reg,) : missas fieri sibi V, missa sibi fieri D forte] Dz, eH morte Dj (aliqdo, et S, Greg, I Reg,): fortasse V (et aliqdo, Reg,) presbyterum nouerit] D (et S: Greg, I Reg,): nouerit presbiterum V quatinus D 14 praesumatur] add, sanctuaria uero suscepta sui cum reuerentia collocabis V (et saepius S, Greg, 1 Reg,), missas ... sibi: Textum primigenium hoc dixisse suadent Lib. Diurni form. 11 supra memorata et lectiones plurium litterarum S. Gre¬ gorii Magni, Reg. IX, 58; 71; 180, illae videlicet quae proprius ad formu¬ lam nostram accedunt. Quocirca in Reg, II, 15, perperam selegisse videtur b. m. P. Ewaed, MGH, Epp,, t. I, p. 113, 1. 6, ibi contra sibi aliorum codd., Reg,, IX, 165, autem: quotiens missas ibi degentes illic monachi fieri voluerint, si errori scribarum non imputanda sit, esse debet exemplum aliae lectionis, quam nobis ep. 89 liquido praebet. postulandum: Pro iure praesentationis, quod fundatorem penes manebat. Cf. epp. 28; 36,2; 42,1; 43,2; 89,2, p. 83; 103; 117; 120; 215-216. PEI.AGII I PAPAE loanni episcopo I/arinati commendat, ut nullo laicorum hominum permittat se inmiscere in administrationem monasteriorum in I^ucania et Samnio. Eum autem rogat, ut velit de bono regimine eorundem aptioreque agrorum culttua providere.